จังหวัดสุโขทัย  นับได้ว่าเป็นอาณาจักรแรกของชนชาติไทย  เพราะได้สถาปนาขึ้นเมื่อปรมาณปี พ.ศ. 1800 โดยพ่อขุนศรีอินทราทิตย์เป็นปฐมกษัตริย์ในสมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ซึ่งต่อมาตกเป็นประเทศราชของกรุงศรีอยุธยาเมื่อปี พ.ศ. 1922

ถ้าไปถึงสุโขทัยแล้วสิ่งแรกที่ควรจะทำคือการไปไหว้ศาลพระแม่ย่าที่อยู่หน้าศาลากลางจังหวัด ที่ริมแม่น้ำยม  และจากนั้นต้องไปชิมก๋วยเตี๋ยวสุโขทัยที่มีสูตรอันเป็นเอกลักษณ์ของที่นี่ ถ้าท่านไปเที่ยวเมืองเก่าสุโขทัย  จะเจอร้านที่อร่อยเท่าเทียมกัน แล้วแต่ขาใครขามันอยู่ 3 ร้าน  คือร้านตาปุ้ย ร้านเจ๊แฮ และร้านใต้ต้นกระจี๊  ที่ว่าอร่อยเหมือนกันเพราะทั้ง  3  ร้านเป็นสูตรสุโขทัยที่ใช้เส้นเล็กทำทั้งแห้งทั้งน้ำและใส่ถั่วฝักยาวหั่นแฉลบๆ ใส่เครื่องมากทั้งหมูชิ้น หมูสับ ตับลวก กุ้งแห้ง ถั่วป่น บีบมะนาวเปรี้ยวๆ หน่อย อร่อยมากๆ ครับ  และถ้าช่วงกลางวันที่ริมน้ำยมจะพบกับร้านโค้วเจงเฮง ที่ทำเป็ดพะโล้ได้อร่อยมากๆ สั่งเป็ดสับมา ตามด้วยตับหมูผัดพริกเผามะระตุ๋นซี่โครงหมู เท่านี้ก็อิ่มสบายท้องไปอีกหนึ่งมื้อแล้วครับ โทร.ถามเส้นทางได้ที่ 055-611031 มีร้านเก่าแก่ถือได้ว่าเป็นมรดกของสุโขทัยได้เลยอีกร้านก็คือ ร้านลุงจ้อย หาไม่ยากครับ ถ้าท่านมาทางถนนจรดวิถีถ่อง ถึงสะพานคลองโพธิ์ ก็เข้ามาเลยครับจะเจอร้านลุงจ้อยตรงนี้ครับ ร้านนี้ทำฉู่ฉี่ปลาค้าว ปลาเนื้ออ่อนทอดกระเทียม แกงป่าปลากราย ไข่ปลาหลน ต้มยำปลากด ซึ่งอร่อยมากๆ โทร.ไปก่อนที่ 055-620308 จะได้ไม่ผิดหวังครับร้านอร่อยอีกเจ้าอยุ่ที่อำเภอสวรรคโลก อยู่ตรงด้านหลังสถานีดับเพลิง ติดแม่น้ำยม ลมพัดเย็นสบาย ชื่อ ร้านโกเฮง ร้านนี้ห้ามพลาดจริงๆ นะครับที่สุโขทัย ทำกับข้าวอร่อยมากๆ เมนูที่สั่งประจำต้อง สตูว์ลิ้นหมู ไก่อบโกเฮง ตับหมูโอชา แกงป่าปลาค้าว ปีกไก่อบ ทอดมันปลา นี่แหละครับเมนูที่ชายกางไม่เคยพลาดที่โกเฮง โทร.สั่งอาหารก่อนที่เบอร์ 055-641616  เพราะคนเยอะครับร้านนี้ ถ้าท่านออกมาเที่ยวเขาหลวงจะผ่านอำเภอคีรีมาศ ท่านอย่าปล่อยให้ผ่าน ร้านครัวโตนด ไปเฉยๆ นะครับ แวะชิมของอร่อยที่นี่ครับ  กบทอดกระเทียมที่ทอดกระเทียมได้กรอบมากๆ ผัดเผ็ดหมูป่า ปลาเนื้ออ่อนทอดกรอบๆ โรยด้วยกระเทียมกรอบๆ แกงป่าไก่บ้าน และก็ยำรสจัดๆ อีกหลายอย่างครับ
ของฝากที่ทุกคนไม่เคยพลาดที่นี่คงเป็นถั่วทอดจากอำเภอกงไกรลาศและก็ขนมเกลียว ขนมผิงที่อร่อยมากๆ เป็นของขบเคี้ยวขณะขับรถได้เป็นอย่างดี  และถ้าท่านใดรักในของสวยงามอย่างทองรูปพรรณที่ลงยาสวยๆ ฝีมือโบราณต้องไปที่อำเภอศรีสัชชนาลัยครับ  ถ้าชอบผ้าทอก็ต้องไปบ้านหาดเสี้ยวเพราะที่นี่มีกลุ่มทอผ้าที่มีฝีมือมากๆ ครับ

วัดมหาธาตุ
ตั้งอยู่กลางเมือง  เป็นวัดใหญ่ และวัดสำคัญของกรุงสุโขทัยมีพระเจดีย์มหาธาตุทรงดอกบัวตูม หรือทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ศิลปะแบบสุโขทัยแท้ เป็นเจดีย์ประธาน รายรอบด้วยเจดีย์  8  องค์  บนฐานเดียวกัน คือ ปรางค์ศิลาแลงตั้งอยู่ที่ทิศทั้ง 4 และเจดีย์ทรงปราสาทก่อด้วยอิฐที่ได้รับอิทธิพลมาจากล้านนา
วัดศรีชุม
เป็นวัดที่ประดิษฐานพระอัจนะ เป็นพระพุทธรูปปูนปั้นปางมารวิชัยขนาดใหญ่ หน้าตักกว้าง  11.30  เมตร  ลักษณะของวิหารสร้างเป็นรูปสี่เหลี่ยมลักษณะคล้ายมณฑป แต่หลังคาพังทลายลงมาหมดแล้ว เหลือเพียงผนังทั้งสี่ด้านก่ออิฐถือปูนอย่างแน่นหนา
วัดชนะสงคราม
ตั้งอยู่ทางด้านเหนือของวัดมหาธาตุ เดิมเรียกว่า วัดราชบูรณะมีลักษณะเด่นคือ เจดีย์ทรงระฆังกลมขนาดใหญ่ เป็นเจดีย์ประธาน มีวิหาร โบสถ์ และเจดีย์รายเนินปราสาทพระร่วง หรือ เขตพระราชวังในสมัยสุโขทัย ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกติดกับวัดมหาธาตุ สันนิษบานว่าบริเวณนี้ เคยเป็นฐานปราสาทราชวังของกษัตริย์เมืองสุโขทัย

โรงแรมและที่พักประจำจังหวัด

• ธาราบุรี รีสอร์ท   111/3 ถ.ศรีสมบูรณ์ ต.เมืองเก่า โทร.055-697132 โทรสาร 055-697131 จำนวน 52 ห้อง ราคา 2,450 – 6,500 บาท www.tharaburiresort.com

• ยมนา รีสอร์ท   17/1 หมู่ 2 ต. คลองกระจง โทร.055-613075,055-610898 โทรสาร 055-611505 จำนวน 12 ห้อง ราคา 1,200-5,000 บาท

• ไพลิน สุโขทัย 10 หมู่ 1 ถ.จรดวิถีถ่อง ต.เมืองเก่า โทร.055-633359 โทรสาร 055-613317 จำนวน 230 ห้อง ราคา 900- 3,500 บาท